Totale knievervanging: het operatietraject van A tot Z
Stel je voor: je knie doet pijn bij elke stap. De trap oplopen voelt als een gevecht.
De dokter zegt dat een totale knievervanging de oplossing is. Dat klinkt groot en misschien wat eng.
Dit is een gids die je helpt. We bespreken het hele traject, van het eerste gesprek tot aan je revalidatie. Je bent niet alleen. Laten we dit samen uitzoeken.
Wat is een totale knievervanging?
Een totale knievervanging, of knieprothese, is een operatie waarbij de kapotte delen van je knie worden vervangen. De chirurg haalt het beschadigde kraakbeen en bot weg.
In de plaats komen metalen en kunststof onderdelen. Je eigen botten blijven grotendeels bewaard.
De prothese past in je been. Deze operatie is meestal de laatste optie. Andere behandelingen, zoals een patella brace of fysiotherapie, helpen vaak niet meer genoeg.
Wanneer kies je voor deze operatie?
De pijn wordt te groot en je bewegingsvrijheid neemt af. Een knieprothese geeft je een nieuwe start.
Je knie voelt niet hetzelfde als vroeger, maar de pijn verdwijnt. Veel mensen met artrose of reuma hebben er last van. Het kraakbeen slijt langzaam weg. Bot raakt bot. Dat doet zeer. Een kniebrace kan de pijn nog wat verlichten, maar op een gegeven moment is dat niet genoeg meer.
Je merkt het aan dingen. Een wandeling in het park wordt een uitdaging.
Je slaapt slecht door de pijn. De pijnstillers werken niet meer. Je wilt weer normaal kunnen bewegen. Dan is het tijd om het over een operatie te hebben met je orthopeed.
“Ik dacht dat ik te jong was, maar de pijn was erger. Nu ben ik blij dat ik het gedaan heb.” – een ervaringsverhaal
De voorbereiding: het spreekuur en de keuze
Je eerste afspraak is met de orthopeed. Dit is de specialist die de operatie doet.
Hij of zij bekijkt je knie. Er worden röntgenfoto’s gemaakt.
Die laten zien hoeveel slijtage er is. Je bespreekt je klachten. Wees eerlijk over hoeveel pijn je hebt. Er zijn verschillende soorten knieprotheses.
De chirurg kiest de beste voor jou. Sommige protheses zijn geschikt voor sporters.
Andere zijn beter voor mensen die minder actief zijn. De vorm van je been speelt ook een rol. Je bespreekt dit samen.
Voor de operatie moet je gezond zijn. Een bloedtest en een ECG horen hierbij.
De verschillende protheses en hun kosten
Soms moet je eerst afvallen of stoppen met roken. Een fysiotherapeut leert je alvast oefeningen. Dit heet prehabilitatie.
Je bouwt nu al kracht op. Dat helpt na de operatie. Er zijn merken zoals Zimmer Biomet, Stryker en DePuy.
Ze maken protheses van metaal en kunststof. De kunststof (polyethyleen) zit tussen de metalen delen.
Het materiaal is slijtvast. Een prothese gaat gemiddeld 15 tot 20 jaar mee.
Prijzen variëren. In Nederland betaalt je zorgverzekering de operatie.
- Standaard prothese: €3.000 – €4.000
- Knieprothese voor sporters: €4.500 – €6.000
- Medisch polymeer (hoogwaardig): + €500 tot €1.000
Eigen risico is wel van toepassing (€385 in 2024). De kosten voor de prothese zelf liggen tussen de €3.000 en €5.000. Dit hangt af van het merk en materiaal. De totale operatiekosten zijn hoger, inclusief ziekenhuisverblijf.
Vraag altijd naar de garantie. Een prothese heeft vaak 10 jaar garantie op materiaal.
De operatiekosten zijn meestal volledig gedekt. Check dit wel bij je verzekeraar.
De operatiedag: wat gebeurt er?
Je meldt je ’s ochtends bij het ziekenhuis. Je krijgt een kamer.
Je wacht op de operatie. De anesthesist komt langs. Je bespreekt of je narcose krijgt of ruggenprik.
De meeste mensen kiezen voor ruggenprik. Je bent dan wakker, maar voelt niets van de operatie.
De operatie zelf duurt ongeveer 1,5 tot 2 uur. De chirurg maakt een snede aan de voorkant van je knie. De kapotte delen worden verwijderd.
De prothese wordt vastgezet met cement of geschroefd. Soms wordt er bot uit je heup gebruikt.
De wond wordt gehecht en afgedekt. Na de operatie ga je naar de uitslaapkamer.
De eerste uren na de operatie
Je voelt je misschien suf. De pijn is er, maar die wordt bestreden. Er ligt een ijszak op je knie om zwelling te verminderen. Je been ligt omhoog.
Je krijgt pijnmedicatie via een infuus. De eerste 24 uur blijf je in bed liggen.
Je mag bewegen, maar voorzichtig. De fysiotherapeut komt langs. Hij helpt je om je been te strekken en te buigen.
Dit doet pijn, maar het is nodig. Je moet de prothese leren gebruiken.
Je krijgt ook bloedverdunners. Dit voorkomt trombose. De wond wordt gecontroleerd op infecties. Na een dag mag je uit bed.
Je oefent met staan en lopen. Soms met een loophulp.
Een sportbrace is na de operatie nog niet nodig, maar een steunknie kan helpen. De meeste mensen blijven 3 tot 5 dagen in het ziekenhuis. Je leert traplopen en je aankleden.
De pijn is het grootst de eerste dagen. De zuster zorgt dat je pijnstillers op tijd krijgt.
Revalidatie: de weg terug
Na het ziekenhuis begint het revalidatietraject. Je kunt naar huis of naar een revalidatiecentrum. Thuis moet je veel oefenen. Fysiotherapie is essentieel.
Je krijgt oefeningen om je knie te buigen en strekken, zoals specifieke traptraining voor knieherstel. Het doel is om 90 graden te buigen na 2 weken.
Je gebruikt een loophulp, zoals krukken, de eerste 6 weken. Je mag je been belasten zoals het voelt, bijvoorbeeld tijdens TRX-oefeningen voor knierevalidatie.
Sommige mensen lopen na 2 weken zonder krukken, anderen doen er langer over. Een kniebrace met patella-ondersteuning kan helpen bij stabiliteit. Merken als Bauerfeind of DonJoy zijn populair.
Een brace kost tussen €50 en €150. De eerste 12 weken zijn intensief. Je oefent dagelijks.
Je mag fietsen op een hometrainer na 4 weken. Zwemmen mag na 6 weken. Hardlopen is pas na 3 maanden. Wees geduldig. Je knie moet wennen aan de nieuwe bewegingen.
- Fysiotherapie: 1-2 keer per week, €30-€45 per sessie
- Revalidatiecentrum: indicatie nodig, vaak vergoed
- Thuis oefenen: 30 minuten per dag, elke dag
Complicaties en risico’s
Elke operatie heeft risico’s. Infecties komen voor bij 1-2% van de patiënten.
Trombose is een risico, maar bloedverdunners verlagen dit. Een prothese kan losraken, vooral bij zwaar belasten.
Sporten zoals tennis of voetbal is niet direct mogelijk. Een knieblessure na de operatie is zeldzaam, maar het kan. De prothese kan slijten.
Na 15-20 jaar is een revisie soms nodig. Dit is een nieuwe operatie. Vaak is een halve knievervanging minder invasief, waardoor de procedure minder zwaar is als je ouder bent.
Let op signalen: roodheid, koorts of hevige pijn. Bel direct de arts.
Je bent zelf verantwoordelijk voor je herstel. Volg de instructies van de fysiotherapeut op.
Praktische tips voor een soepel traject
Zorg voor een goede voorbereiding. Vraag familie of vrienden om hulp. De eerste week thuis is zwaar.
Zorg dat je huis rolstoelvriendelijk is. Leg een stoel in de douche.
Koop een hulpmiddel om sokken aan te trekken. Dit bespaart je pijn.
Investeer in een goede kniebrace voor de revalidatie. De Bauerfeind GenuTrain is een topkeuze voor patella-ondersteuning. Hij kost €120. Hij ondersteunt de spieren en vermindert zwelling. Draag hem tijdens het lopen de eerste maanden.
- Plan je operatie in een rustige periode. Geen drukke deadlines.
- Volg een gezond dieet. Eiwitten helpen bij wondgenezing.